Nhiều chủ cơ sở chỉ thực sự tìm hiểu về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc sau khi đoàn kiểm tra PCCC đến lập biên bản — lúc đó câu hỏi đầu tiên luôn là "không mua thì bị phạt bao nhiêu". Bài viết này trả lời chính xác theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP và Nghị định 144/2021/NĐ-CP, kèm những hậu quả ít người để ý tới ngoài số tiền phạt.
📋 Mục lục bài viết
- 3 mức phạt cụ thể theo quy định hiện hành
- Căn cứ pháp lý — vì sao mức phạt lại như vậy
- Hậu quả ngoài phạt tiền: đình chỉ hoạt động, không được cấp GCN PCCC
- Nếu xảy ra cháy mà không có bảo hiểm — thiệt hại ai chịu?
- Trách nhiệm hình sự nếu gây thiệt hại về người
- Ví dụ minh họa: một xưởng may bị lập biên bản
- Đã bị lập biên bản rồi — cần làm gì trong bao lâu?
- Câu hỏi thường gặp
1. 3 mức phạt cụ thể theo quy định hiện hành
NĐ 105/2025/NĐ-CP kết hợp với NĐ 144/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy quy định 3 mức phạt riêng biệt, tùy theo mức độ vi phạm:
| Hành vi vi phạm | Mức phạt |
|---|---|
| 💸 Không mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc dù thuộc diện phải mua | 30 – 50 triệu đồng |
| 💸 Mua bảo hiểm nhưng mức phí đóng thấp hơn quy định tại Phụ lục VI | 20 – 30 triệu đồng |
| 💸 Không xuất trình được Giấy chứng nhận bảo hiểm khi đoàn kiểm tra yêu cầu | 10 – 20 triệu đồng |
Mức phạt cụ thể trong từng khung do người có thẩm quyền quyết định tùy tính chất, mức độ vi phạm — cơ sở tái phạm hoặc quy mô lớn thường bị áp mức cao trong khung. Mức phạt giữa cá nhân và tổ chức có thể chênh lệch theo quy định chung tại NĐ 144/2021/NĐ-CP, cơ sở nên xác nhận trực tiếp với đoàn kiểm tra hoặc đơn vị tư vấn để biết chính xác mức áp dụng cho trường hợp của mình.
Tủ chữa cháy vách tường và bảng điều khiển PCCC — thiết bị bắt buộc để được cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm cháy nổ
2. Căn cứ pháp lý — vì sao mức phạt lại như vậy
Nghĩa vụ mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc xuất phát từ Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15 và được quy định chi tiết tại Nghị định 105/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 01/07/2025) — văn bản xác định 37 nhóm cơ sở thuộc diện bắt buộc và mức phí tối thiểu tại Phụ lục VI. Việc không tuân thủ nghĩa vụ này bị xử phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP — nghị định chuyên về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy.
Nói cách khác: NĐ 105/2025 trả lời câu hỏi "ai phải mua, mua bao nhiêu", còn NĐ 144/2021 trả lời câu hỏi "không mua thì bị phạt bao nhiêu" — hai văn bản áp dụng song song, không thay thế nhau.
3. Hậu quả ngoài phạt tiền
Với nhiều chủ cơ sở, khoản tiền phạt không phải rủi ro lớn nhất. Những hậu quả đi kèm dưới đây thường tốn kém và mất thời gian hơn nhiều:
- 🚫 Đình chỉ hoạt động có thời hạn — cho đến khi khắc phục xong, đồng nghĩa cơ sở phải tạm dừng sản xuất/kinh doanh, ảnh hưởng trực tiếp doanh thu và hợp đồng với đối tác.
- 📋 Không được cấp hoặc cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện PCCC — nhiều thủ tục khác (vay ngân hàng, xin giấy phép xây dựng, gia hạn hợp đồng thuê mặt bằng) yêu cầu giấy này còn hiệu lực.
- 📉 Ảnh hưởng uy tín khi đối tác/khách hàng kiểm tra hồ sơ pháp lý — đặc biệt với cơ sở làm gia công, xuất khẩu, đối tác nước ngoài thường yêu cầu xem hồ sơ PCCC và bảo hiểm trước khi ký hợp đồng.
4. Nếu xảy ra cháy mà không có bảo hiểm — thiệt hại ai chịu?
⚠️ Đây mới là rủi ro tài chính thật sự
Số tiền phạt hành chính 30–50 triệu đồng chỉ là phần nổi. Nếu cơ sở không mua bảo hiểm mà xảy ra cháy, toàn bộ thiệt hại tài sản — nhà xưởng, máy móc, hàng hóa, nguyên vật liệu — chủ cơ sở phải tự bỏ tiền túi khắc phục, không có công ty bảo hiểm nào chi trả. Với một nhà xưởng vừa và nhỏ, mức thiệt hại thực tế khi cháy toàn bộ thường dao động từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng — gấp hàng trăm lần khoản phí bảo hiểm hàng năm đáng lẽ phải đóng.
5. Trách nhiệm hình sự nếu gây thiệt hại về người
Ngoài trách nhiệm hành chính và tài chính, nếu cơ sở vi phạm quy định phòng cháy chữa cháy (bao gồm việc không tuân thủ nghĩa vụ bảo hiểm bắt buộc như một phần của điều kiện an toàn PCCC) dẫn đến cháy nổ gây thiệt hại nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe con người, người có trách nhiệm liên quan có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 313 Bộ luật Hình sự — Tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy. Đây là hậu quả nặng nhất trong toàn bộ chuỗi rủi ro, và là lý do các cơ sở có đông người lao động (nhà xưởng, kho hàng, khách sạn, karaoke) cần đặc biệt nghiêm túc với nghĩa vụ này.
6. Ví dụ minh họa: một xưởng may bị lập biên bản
Đây là tình huống minh họa mang tính điển hình, không phải một vụ việc cụ thể, giúp hình dung rõ hơn cách áp dụng mức phạt:
Một xưởng may 400m² tại khu công nghiệp, thuộc Nhóm 35 theo Phụ lục I NĐ 105/2025 (bắt buộc mua bảo hiểm cháy nổ không phân biệt quy mô), chưa từng mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc. Đoàn kiểm tra PCCC định kỳ phát hiện, lập biên bản với 2 lỗi:
- Không mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc → phạt trong khung 30–50 triệu đồng
- Chưa hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu PCCC gần nhất → xử lý theo quy định PCCC liên quan
Biên bản ấn định thời hạn khắc phục 15–30 ngày. Nếu xưởng mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc ngay và xuất trình được Giấy chứng nhận trong thời hạn, thường được xem là đã khắc phục lỗi liên quan đến bảo hiểm — tránh bị đình chỉ hoạt động vì lý do này.
Trụ nước chữa cháy ngoài trời tại cơ sở — hạng mục PCCC thường được kiểm tra khi khảo sát cấp bảo hiểm
7. Đã bị lập biên bản rồi — cần làm gì trong bao lâu?
Biên bản kiểm tra PCCC thường ấn định 15–30 ngày để cơ sở khắc phục. Sau thời hạn này nếu chưa khắc phục, đoàn có quyền ra quyết định xử phạt và/hoặc đình chỉ hoạt động. Các bước nên làm ngay trong tuần đầu nhận biên bản:
- Xác định chính xác cơ sở thuộc nhóm nào trong 37 nhóm Phụ lục I, mức phí tối thiểu theo Phụ lục VI
- Liên hệ đại lý/công ty bảo hiểm để khảo sát và cấp Giấy chứng nhận bảo hiểm — MIC thường cấp trong 1 ngày làm việc sau khi chốt phí
- Giữ lại bản sao biên bản kiểm tra và Giấy chứng nhận bảo hiểm để xuất trình khi cần
📞 Cơ sở của bạn vừa bị lập biên bản hoặc chưa chắc có thuộc diện bắt buộc?
Gửi thông tin cơ sở qua Zalo — kiểm tra miễn phí trong 30 phút, không ràng buộc mua bảo hiểm.
☎ Gọi ngay 0909.556.093 💬 Chat Zalo8. Câu hỏi thường gặp
❓ Mức phạt 30-50 triệu là cho mỗi lần kiểm tra hay chỉ phạt một lần duy nhất?
Đây là mức phạt cho hành vi vi phạm được phát hiện. Nếu sau khi bị phạt mà vẫn tiếp tục không mua bảo hiểm và bị phát hiện lại ở lần kiểm tra sau, cơ sở có thể bị xử phạt tiếp cho hành vi vi phạm mới, thậm chí ở mức cao hơn nếu bị xem là tái phạm.
❓ Nộp phạt xong có còn phải mua bảo hiểm nữa không?
Có. Nộp phạt không thay thế nghĩa vụ mua bảo hiểm — đây là hai việc độc lập. Cơ sở vẫn bắt buộc phải mua bảo hiểm cháy nổ để tuân thủ quy định, nếu không sẽ tiếp tục bị xử phạt ở lần kiểm tra tiếp theo.
❓ Mua bảo hiểm ngay sau khi nhận biên bản có tránh được phạt không?
Việc mua bảo hiểm ngay là hành động khắc phục đúng hướng và thường được xem xét khi ra quyết định xử phạt, nhưng quyết định cuối cùng thuộc thẩm quyền của đoàn kiểm tra/cơ quan xử phạt. Chủ động mua trước khi bị kiểm tra vẫn là cách chắc chắn nhất để tránh hoàn toàn rủi ro này.
❓ Cơ sở nhỏ, thuê mặt bằng, có bắt buộc mua không?
Nghĩa vụ mua bảo hiểm áp dụng theo loại hình và diện tích cơ sở đang hoạt động, không phụ thuộc việc sở hữu hay thuê mặt bằng. Bên đang trực tiếp sử dụng cơ sở để sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm mua, trừ khi hợp đồng thuê quy định rõ khác. Xem chi tiết tại bài Đối tượng bắt buộc mua bảo hiểm cháy nổ — Tra cứu 37 nhóm.
❓ Ai xử phạt — công an PCCC hay công ty bảo hiểm?
Cơ quan Công an (Phòng Cảnh sát PCCC & CNCH) là đơn vị kiểm tra và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, không phải công ty bảo hiểm. Công ty bảo hiểm chỉ là bên cung cấp sản phẩm bảo hiểm — việc mua bảo hiểm ở công ty nào không ảnh hưởng đến việc có tuân thủ quy định pháp luật hay không, miễn phí đóng đúng hoặc cao hơn mức tối thiểu tại Phụ lục VI.
Trần Xuân Định
Giám đốc quan hệ khách hàng - Bảo hiểm Quân đội (MIC)
📍 TP.HCM · 📞 0909.556.093 · 🌐 baohiemruiro.vn
Hơn 15 năm kinh nghiệm tư vấn bảo hiểm phi nhân thọ — chuyên BH cháy nổ bắt buộc, BH xe cơ giới, BH tài sản doanh nghiệp, BH hàng hóa xuất nhập khẩu.
📚 Đọc tiếp loạt bài về bảo hiểm cháy nổ bắt buộc
- Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc là gì? Toàn bộ quy định 2026
- Đối tượng bắt buộc mua bảo hiểm cháy nổ — Tra cứu 37 nhóm
- NĐ 105/2025/NĐ-CP về PCCC: 7 điểm mới doanh nghiệp cần biết
- Phí bảo hiểm cháy nổ bắt buộc 2026 — Cách tính đầy đủ
- Kê khai giá trị khi mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc
- Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc xưởng may SME — Nhóm 35
